Sabtu, 05 Mei 2012

PITARUAH AYAH

PITARUAH AYAH ‘ Yus Dt.Parapatih
Bismillahirahmanirrahim
“Rabbish srahli sadri wayasirli amri wahlul u’k datam millisani yaf kahu kauli.”
O…  nak  kanduang  sibirang  tulang,  buah  hati  limpo  bakuruang,  ubek  jariah  palarai
damam,  sidingin  tampa  di  kapalo.  Kamari-mari  molah  duduak,  ado  rundiang  ayah
Sampaikan.
Kalau  diliek  dipandangi  nak,  dicaliak  umua  nan  tapakai,  badan  Ayah  baransua  tuo,
kini  manjalang  anam  puluah.  Hari  patang  mantari  turun,  awan  di  barat  merah  sago,  malam
nan  tidak  lamo  lai.  Nyampang  tibo  saruan  Allah,  aja  sampai  capek  paminto  umua  alah  tibo
dijangkauan. Tabuah digoa tigo-tigo, badan baganjua baliak pulang katampek asa mulo jadi
suruik  ka  tanah  nan  sabingkah.  Badarun  aia  pamandian,  ba  lasia  bunyi  cabiak  kapan,
dikocong dikabek limo,  cukuik satanggi jo aia bungo.  Bararak tandu ka  surau, tibo di surau
dibujuakan, mairiang shalat ampek takbir. Kini manuju ka pusaro, iyo ka pandam pakuburan.
Tagolek  di  liang  lahat,  tanah  sakapa  bapakalang,  mahereang  mahadok  ka  kiblat,  dibateh
papan nan sahalai. Badaro tanah panimbunan, tatagak mejan nan duo, manyalo ciluang hitam,
do’a  dibaco  panghabisan.  Tujuah  langakah  mayik  di  kubua,  nak  datang  malaikaik  pai
batanyo. Tapi jangankan tanyo ka tajawab, usaha ndak hawa katabandiang, utang ke anak nan
takana, kasiah tagaiang alun sampai.
Jo  kok  basuo  nan  bak  nantun  nak,  taradok  pusako  ka  bajawek  ataupun  warih  ka  di
baia,  usah  diarok  dari  ayah.  Sabab  baalah  baitu,  salamo  dunia  di  tunggu,  Ayah  diseso
parasaian,  gilo  diarak-arak  untuang.  Tapi  kaganti  ameh,  bak  di  urang  timbalam,  pitih  nan
babilang,  hanyo  pitaruah  batinggakan,  banamo  pitaruah  Ayah.  Itulah  tando  kasiah  sayang,
utang nan nyato pado anak, kini ayah lansaikan.
Dangakan molah anak kanduang, simakkan bana nyato-nyato. Satitiak usah lupokan,
sabarih  janganlah  hilang,  ganggam  arek,  paciak  tantaguah.  Siang  ambiaklah  ka  patungkek,
kok malam jadikan suluah pidoman patang jo pagi.
Takalo maso dulunyo, awal mulonyo san kalahia, bundo di dalam pasawangan sadang
dilamun-lamun ombak, angin badai, lauik manggilo, kilek patuih hujan basabuang, kalam nan
bukan alang-alang. Lua ke Allah, bagantuang indak kamano ka manggapai. Dek lamo lambek
badayuang,  sapueh-pueh  panangguangan  sampailah  juo  di  Kualo.  Tali  turun  sauh  dibuang,
kapa  marapek  di  tapian  balabuah  surang  pasisianyo.  Sawajah  kapado  urang  nantun  nak,
mandi  darah  sakujua  badan,  kakinyo  malajang-lajang,  taganggam  tangan  nan  duo,  bunyi
pakiak sapanuah kampuang cando pandeka dapek lawan. O . . . buyuang, kok ang nak tahu,
itulah anak manusia nan lahia ka bumi Allah nangko lahia sarato jo untuangnyo.
Adopun  tujuan  jo  mukasuiknyo,  mangko  jo  darah  samo  tibo,  sirah  hati  pakek
panganan lambang barani, lahia batin indak manaruah gamang-takuik. Mangapa tangan suok
kida  mandongkak,  manyipak-nyipak,  itu  ma’ana  urang  bagak,  medan  galanggang  nan  nyo
hadang  cakak  nan  tidak  kunjuang  damai.  Pakiak  bukan  sumbarang  pakiak,  sorak  kumando
dilewatkan ibaraik badia jo mariam, tando nagari dalam parang.
Mako  pado  hakikatnyo  nak,  hiduik  adolah  perjuangan  dan  satiok  perjuangan
bakandak  manang.  Kamanangan  janjang  ka  istana  manuju  kirisi  di  partuan.  Sasungguahnyo
manusia adolah rajo, badaulat di muko bumi Allah bana nan manobatkan, “Inni ja’ilu fil ardhi
khalifah”.
Untuak itu Ayah pasankan nak, usah manjadi rajo kalah. Nan bajalan manakua-nakua.
Mangecek  tatagun-tagun,  hilang  banso  punah  martabat.  Manambah  gantang  tatanakkan,
manyamak dalam nagari. Kalau Waang nak tau juo nak, iduik nangko indaklah lamo, dunia
hanyo  sakijok  mato.  Caliaklah  contoh  jo  ibaraik,  maso  laia  di  songsong  abang,  mati  di  anta
dek  sumbayang.  Antaro  abang  jo  sumbayang,  sinan  kamat  dibacokan  hinggo  itulah  jatah
umua. Bakato Muhammad Iqbal, apolah kato dek baliau:
“Umur  bukan  ukuran  masa,  hidup  tidak  takaran  zaman,  sehari  singa  di  rimba,  seribu  tahun
bagi si domba”.

Ma’ana manjadi singo nak, bukan manggadang bakato darek bakitabullah di tangan, kandak
badannyo  awak  surang.  Indak  nak,  bukan  baitu  filsafahnyo,  tapi  bialah  satahun  jaguang,
pagunokan  maso  nan  pendek,  bapacu  marabuik  buko  mambuek  amal  kabaikan.  Baguno  ka
diri  surang,  tapakai  di  masyarakat,  manfaat  salingkuang  alam.  Untuak  apo  panjang  bajelo,
hinggo batungkek saluang api, kalau awak kiliran tangan masak lacuik, makan parentah. Kok
kunun pulo, kuma bamiang manggata di dalam kampuang, cilako hiduik tu namonyo.
Salampiah nan dari pado itu, umua bukan sabateh kubua, hiduik bukan salacuik abiah.
Tapi adoh hiduik sasudah hiduik. Panjang nan tidak kaujuangan nak. Itulah hiduik di akhirat,
kamari  tujuan  sabananyo.  Takalo  insan  di  alam  roh,  janji-lah  sudah  tapabuek,  patimbang
muluik dengan Allah, makhluk kata An-Khalik nyo.
Kito  mamaciak  tali  kamba  nak,  usah  kandua  tagang  salampiah,  dunia  akhirat
satimbangan.  Nyampang  kok  putuih  kaduonyo  sinan  tahanyuik  handam  karam.  Kini  di
rintang  angan-angan,  isuak  diseso  panyasalan.  Di  dunia  rintang  jo  ratok,  di  akhirat  gilo  jo
gagau, kalamlah jalan ka sarugo. Mangana sakah nan bak kian nak, Ayah bapasan, bawasiat,
rantangkan  banang  ka  langik,  hubuangkan  diri  jo  Tuhan.  Jalin  kulindan  ateh  bumi,  paharek
buhua  jo  manusia.  “Hablum  minallah  wa  hamblum  minannas”.  Itulah  cancangan  duo
sagarajai, kapa nan duo salabuahan, samo dek awak kaduonyo.
Mano nak kanduang jo  nyo  Ayah, ijanklah bosan mandangakan, mangecek indak ka
lamo,  taga  dek  seso  manyimpannyo.  Jikok  anak  taruih  mamandang,  simak  jo  daliah  mato
batin.  Adopun  tubuah  manusia  tarbangun  dari  tigo  rungo.  Partamo,  runggo  diateh,  kaduo
runggo di tangah, katigo runggo di bawah.
Nan  dimukasuik  jo  runggo  ateh,  iolah  ruang  di  kapalo,  bakandak  isi  pangatahuan,
ibaraik dinamo masin kapa, ulu tanago baliang-baliang, pambalah aia di lauik-tan. Tasabuik
runggo di tangah,  yaitu  dado rumpun hati, sangka iman lubuak agamo, ikolah pidoman juru
mudi,  kaganti  kompas  di  nan  kodoh.  Jan  sampai  sasek  palayaran,  hilang  tujuan  tanah  tapi.
Salorong  runggo  do  bawah  nak,  paruik  nan  mintak  dikanyangkan,  umpamo  parka  tampek
barang. Tansano muatan kosong alamaik oleang jalan kapa, dihampeh ombak jo galombang,
manantang karam tak batumpang. Atau kalaulah buliah Ayah misalkan kapado alam Minang
Kabau tardiri dari tigo luhak. Partamo, luhak nan tuo. Lambang kuciang warnanyo kuniang.
Kuciang  itu  binatang  lihai,  tinggi  pangaruah,  berwibawa.  Kuniang  tando  kamanangan.
Tujuannyo, urang cadiak adi kuasa, sumber ilmu pangatahuan, “Sains Tekhnologi” kato rang
kini. Kaduo, luhak nan tangah. Simbol sirah harimau campo, barani karano bana, hukumpun
tidak makan bandiang banamo parentah syarak.  Calak alah tajam pun ado, tingga dek bawa
manyampaikan.  Adaik  alah  syarak  pun  ado,  tingga  dek  awak  mamakaikan,  moral,  spiritual,
istilah baru. Nan katigo, luhak nan bungsu. Corak hitam lambangnyo kambiang, rila jo saba
bausaho, rumpuik nan indak pantang daun, dek padi mangko manjadi, dek ameh mangkonyo
kamek.  Mangecek  iyo  jo  pitih,  bajalan  tantu  jo  kain,  karajo  tantu  jo  nasi,  ekonomi  baso
canggihnyo. 
Itulah tadi sahalai pilin tigo, tungku tigo sajarangan. Kok waang nak samparono nak, 
manjadi  urang  baharago.  Sajundun  jasmani  jo  rohani,  dunia  dapek  akhirat  buliah.  Mako
sarek-kan kapalo jo pangatahuan, panuahkan dado jo ugamo, gasaklah paruik jo harato. 
Di ateh tungku nan tigo, sinan tajarang kahidupan, masak hakikat manusia insan nan 
kamil sabatangnyo. Tapi usah senjang, barek subalah nak, rumik naraco manimbangnyo. Kok
cadiak sajo dibanggakan, hiduik bansaik tangan di bawah, tagigik lidah bapituah. Ameh hurai
nan Ang sambuakan Yuang, loyanglah juo kecek urang. Tapek bak bunyi buah pantun, kok
rintiak bana kalodeta, lakek talilik di kapalo, kok cadiak bana kalau suka, kecek timpik di nan
kayo. Baitupun awak binguang, maraso cadiak, kecek indak bakarunciangan. Disangko pitih
pasak  lidah,  sombong  takabua  muaronyo.  Gekang-bagekang  siliah  rarek,  indak  tau  tampuak
lah layua, lonjak-balonjak labu anyuik, isi gaja, ampo di dalam mahajan, tuah tarnamokan. Di
baliak nan dari pado itu nak, kok di ateh isilah panuah, cadiak alah pandai pun inyo, nan di
bawah muatan sarek, pitian sambua, bando malimpah. Tapi pasak ditangahnyo lungga, iman
goyang,  agamo  tipih,  hilang  pidoman  kapa  basi.  Andaknyo,  kok  kayo  suko  dmakan,  ringan
tangan manolong urang, rajin bazakaik, basidakah. Kok tumbuah awak urang cadiak, kusuik
sato-lah  manyalasaikan,  karuah  baringan  mampajaniah.  Maha  cacek  murah  nasihat.  Sinan
nagari mako aman. 
Mako  dari  itu  nak,  satiok  kakok  ka  diawai,  rundiang  sapatah  ka  disabuik.  Bulek  lah 
bana  kato  hati,  sasuai  dalam  kiro-kiro,  naiak-kan  dulu  ka  daraik,  caliak  timbangan  hukum
syarak  lai  kok  dalam  ridha  Allah.  Itulah  naraco  nan  tak  paliang  nak  sarato  bungkah  nan
piawai, indak mangicuah salamonyo. 
Anak  kanduang  balahan  nyao,  jarek  samato  Ayah-Bundo  putuih  tak  jo-aa  ka  diuleh, 
sapihak ka badan diri Ayah, urang nan bukan cadiak pandai, ilmu kurang sikola tangguang,
mangaji  tak  sampai  katam,  rumik  lah  Ayah  babarito.  Ndak  mungkin  si  bisu  ka  banyanyi,
mustahil si lumpuah ka  manari, baa  rang buto ka mambimbiang. Hanyo  dek sungguah rajin
manyimak dari alam dapek baguru di sinan tibo pangajian. Mari kito cari rasionyo. Dibalun
sabalun  kuku,  dikambang  saleba  alam,  alam  takambang  jadi  guru,  bumi  jo  langik  ado  di
dalam.  Kini  nak  Ayah  curai  Ayah  papakan,  tuah  cilako  nan  talukih,  dicaliak  jo  mato  batin,
diambiak  ka  ujuik  paham  sinan  tasaiah  ma’ananyo.  Ado  ampek  suruhan,  ampek  tagah  nak.
Nan partamo iduiklah bak rumpun aua, usah dicontoh bak tibarau.  Nan kaduo, tiru baringin
tangah  padang,  jauahkan  sifaik  bak  kiambang.  Nan  katigo,  simaklah  anau  dalam  rimbo,
pantangkan jadi bio-bio. Dan nan kaampek, jadilah sarupo paku, ijan saroman jo binalu. 
Baa kakanyo rumpun aua, tapuntalang buluah bambu, nyampang tumbuah hitam tapi 
lereang  tanah  suko,  tabiang  mamuji.  Kok  indak  lah  urek  nan  mangungkuang  taban  bandaro
sadionyo.  Bukik  pun  indak  taseso,  lurah  di  bawah  talinduangan,  gagang  manjelo  dapek
junjuang, maso rabuang carian urang, kok gadang banyak manfaat, lah tuo paguno juo. Baitu 

sifat  ka  dipakai  nak.  Dimanapun  bumi  dipijak,  bila  di  kampung  atau  di  rantau  mambao
rahmat ka rang banyak. Pandai-pandai jo masyarakat, tau-tau manenggang raso usah pamaha
takuik  rugi.  Kok  mangecek  ma’agak-agak,  pikiakan  tiok  ka  bakato,  tapi  usah  katokan  nan
tapikia.  Sabab  luko  di  pisau  tampak  darah,  nak  duo  tigo  taweh  panawa,  sanang  nan  tidak
tampak  bakeh,  tapi  luko  di  lidah  sulik  ubeknyo  mandanyuik  ka  ubun-ubun,  manggaga  ka
rantai  hati.  Di  lua  mungkin  tak  bakasan,  di  dalam  manaruah  kasam.  Nan  bak  kain  dimakan
nyangek,  lipek  patahnyo  tak  barubah,  dikambang  nyanyai  tiok  ragi.  Bak  kato-kato  rang  tuo
ko’ee “kaki tataruang inai badahannyo, muluik tun taloncek ameh tantangannyo”. 
Salain  nan  dari  pado  itu,  satinggi-satinggi  batang  batuang,  pucuaknyo  runduak  ka 
bawah,  manyilau  bumi  tampek  tumbuah,  guno  nan  tidak  talupokan,  sambia  babisiak  bakeh
rabuang kok sampai kalian gadang isuak usah lupokan jaso tanah, tau mambaleh budi baiak.
Lamahnyo pulo kadikatokan, maliuak di puta angin, manggerai dipupuik ribuik. Bak cando-
cando ka tumbang, jangan ka patah ratak tido. Tapi tibo tapaso inyo kareh bisa malantiang ka
udaro indak siapo ka manahan. Satiok rueh basambilu, tiok buku bamatang pulo langkok jo
duri  jo  miangnyo,  namun  tabungkuih  dalam  kalupak,  dari  lua  tak  nampak  rupo.  Aratinyo,
samantang  awak  diateh,  usah  pan-den  palabiak  dado  kujua  takabua  tu  namonyo.  Balarang
bana jo ugamo nak, tacacek sapanjang adaik. Urang iduik banyak batuah, urang mati banyak
kiramaik.  Lauik  sati  rantau  babego  taluaknyo  baranjau  pulo.  Ikhlas-ikhlas  kalau  manolong,
suko-suko  kalau  baragiah  mahamun  sakali  jangan.  Sabaliaknyo,  usah  palupokan  jaso  urang,
walau  sahaluih  bijo  bayam,  gadang  faedah  manfaatnyo,  pamaaf  saba  jo  rilah  habiskan
dandam  kasumat.  Bia  urang  baniat  buruak  awak  babudi  baiak  juo.  Pakaikan  bana  tu  nak
kanduang, usah dicayah dilengahkan, itu tantang buluah jo bambu. 
Ba’alah  pulo  jo  tibarau.  Cubo  Ang  danga  Ang  simakkan  nak  dapek  paham 
hakimahnyo.  Iduik  tibarau  barumpun-rumpun,  batangnyo  barueh-rueh,  badaun  panjang
bakalupak.  Kalau  dipandang  dari  jauah,  saroman  bana  bantuak  tabu.  Tapi  di  mamah  ramba
raia  raso  amba  indak  batantu,  pangicuah  gadang  kironyo.  Tarau  ketek  sabantuak  jaguang,
disilau  indak  babuah,  bungo  sahalai  tak  manaruah.  Kalau-inyo  tumbuah  di  lereang  atau  di
tanah  katinggian  sinan  tabukak  rasionyo.  Barambuih  angin  ka  mudiak,  tibarau  madok  ka
mudiak, kok bakisa arah ka ilia inyo baputa kian pulo. Nyampang ditumpu dari ateh, lah sato
maangguak-angguak urang diam inyo marumuak. Kian iyo, kamari iyo, lawan jo kawan samo
iyo. Pendeknyo sagalo iyo, indak ado nan tidak iyo. Tibo Golkar lah masuak Golkar, urang P-
3  inyo  P-3,  kampanye  PDI  paliang  di  muko,  indak  bapendirian.  Aa  kasudahannyo  jadi  anti
mambungkuak,  masuak  karanjang  tak  baetong,  kok  pai  indak  manukuak,  pulang  indak
maluahi, arago bara diri awak. 
Di  dalam  bahaso  nasional  tapeklah  kok  dikatokan  bahwa  inilah  lambang  kepalsuan, 
penuh kepura-puraan tanpa motivasi dan munafik sulit dipercaya. Awak ko musti jujur Nak,
kok  indak  katokan  indak  kok  lai  tunjuakkan  lai,  usah  takah-takah  spuluik  alun  ditanak  lah
badarai, manipu diri sendiri. Lagak bak cando urang kayo, mangecek pantang di bawah, baa
jeneang  baa  lah  mantiak  perak  basapuah  dijarinyo,  sarawa  bagantiak  juo.  Padohal  baju
basalang  balagakkan  yuang,  tiok  kalapau  tiok  utang  cah  bon,  cah  pinjaman,  sakali  indak
babayaran,  ditunggu  urang  diariaknyo.  Anak  cacak  tabang  ka  benteang,  tibo  di  benteang
makan  padi,  awak  rancak  putiah,  celeang  diresek  saku  tak  barisi.  Jauahkan  bana  nan  bak
nantun nak. Hongeh kecek urang kampuang, bagunjiang urang suok kida. 
Ado  pulo  nan  sok  urang  cadiak,  manggaleh  inyo  nan  santiang,  impor  ekspor  buah 
tutua-nyo,  bursa  efek  nan  tau  bana.  Baisuak  kawan  disantuangnyo  (heh…).  Jo  ugamo  inyo
nan paham, nak musarab Mantiak Maani tafsir khazen Imam Ghazali, kasurau tiok hari rayo.
Jo  politik  tau  daulu  sajak  nan  dari  orde  baru,  soal  KBJ  pembangunan  sampai  ke  Irak  ke
Bosnia, ulu nuklir tanago atom Amerika, Asean juo (heh …). Awak bagak jo aruh balai, sihia
jo  gayuang  ilmu  batin,  kungfu,  karate,  silek  tuo  sadonyo  putuih  dek  baliau,  di  garegak  lai
basunguik nyo. Kok ota soal baguru pulo, anjiangnyo paliang batuah, lupak gerai nan hitam
kulik,  dado  lapang  jangkia  tagantuang,  pilang-pilang  bapaneh  pulo,  sambilan  bukik
kajarannyo, kakandiak kakijang lamo, lah tigo liang kanai saiang, kabangkai sakali balun. 
Baitupun  nak,  ado  mangaku  santiang  jo  adat,  pantun  papatah  mahia  bana  luhak  tigo 
larek  nan  duo,  kato  ampek  undang  duo  baleh,  pacahan  undang  duo  puluah.  Dima-alek  inyo
lah  nampak,  kamek  manitah  pasambahan,  ayam  kinantan  di  galanggang.  Tapi  parangan
bacilapuik,  tibo  kusuik  maenjo-enjo,  datang  karuah  maundak-undang,  barundiang  nak
manang  surang,  mufakat  pantang  mangalah,  bakato  indak  baistilah.  Nan  sahandak
sabuliahnyo nak, kok iyo awak urang cadiak, cadiaknyo bisa tapakai. Kok awak urang indak
tahu  usah  bapurak-purak  tahu.  Ikolah  nan  di  katokan  dek  konghuchu  “Orang  yang  paling
bodoh ialah orang yang tidak tahu bahwa dia tidak tahu”. Urang nan tahu baraso inyo indak
tahu iko bisa dibari tahu, tapi nan susah nak, indak sadar kalau inyo pandia, aa iko panyakik
abih  ubek  tunggu  mananti  aja-lu  lah,  sifaik  cadiak  tak  dapek  dituruikkan,  bodoh  tak  bisa
diajari. Itulah sifaik cilako, buangkan bana jauah-jauah nak, usah ditiru dituladan. 
Aa  kini  caliaklah  pulo  kayu  gadang,  baringin  di  tangah  padang.  Baurek  cukam  ka 
tanah,  jauah  taunjam  ka  pitalo,  panuahlah  bumi  di  rumpunnyo.  Dek  gampo  indak  tabukek-
kan, dek badai alun ka ta-oleang, ko-no lah goyang manilalu. Taguah jo pandirian, istiqamah
dengan  tauhid,  beprinsip  tegar  dan  kokoh.  Kalau  yakin  tumbuah  dipaham,  sajangka  duduak
tak bakisa, satampok tagak tak bapayuang, walau baalah bujuak rayu, haram kuniang karano
kunyik  pantang  lamak  ulah  dek  santan.  Rugi  jo  pitih  ndak  ditumang  nak,  jariah  payah  pasa
biaso, tapi jaan diago martabat urang. Lompek-salompek ambua tibo indak baserap kato duo,
tak iduik mati pun jadi. 
Kayu  baringin  bapucuak  cewang  ka  langik,  tinggi  malepai  awan  biru,  pidoman 
musafir  lalu.  Daun  rimbun  buliah  bataduah,  bakeh  balinduang  kaujanan,  paneh  kaganti
payuang panji, ureknyo tampek baselo, batang nan gadang kasandaran, dahan nan rampak ka
bagantuang. Aratinyo panutan di masyarakat, cadiak ka bakeh rang batanyo, kayo-ka tampek
rang batenggang, bagak tumpuan ka mangadu. Satitiak katonyo di lauiktan, garak dibari jadi
contoh,  sifat  ka  suri  jo  tuladan,  sumarak  urang  di  nagari.  Perduli  dnegan  lingkungan,  baitu
ungkapan maso kini. 
Sungguahpun  beringin  tinggi  manjulang,  tapi  tingginyo  manungawi  bukan  maimpok 
nan  dibawah.  Walau  gadangnyo  tabirumbun,  gadang  manenggang  ka  nan  ketek,  urang  nan
indak takuik talendo. Itulah sifaik pamimpin nak, samantang bapisau tajam indak sumbarang
dirawikkan doh, jikok manembak baalamat jaleh sasaran makan pelor. Tapi kalau daram atteh
lah  nyo  kabawah,  karusuak  siku  bamain  kamuko  manggadang  sipak,  atau  lah  runciang  juo
nan barawik, lah nyato lurah tak babatu, marasau sajo dari ateh, bukanlah sifaik dek baringin
nak.  Ingeklah  apo  bilo  kayu  lah  rabah,  baa  bana  lah  kagadangnyo,  batang  lapuak  daun
karegek usah diarok ka bapucuak, antah tindawan ka bungonyo. Tuah nan lamo ilang lalek jo 
loncek-loncek  ka  batonggok  urang  mancibia  bakuliliang  tangguang  lah  doso  salamoko.
Pahamkan bana tu Nak kanduang, ubek makan pantangan dikana jauah bala jo panyakik. 
Nan kaji baringin tangah padang, baa pulo nasib kiambang. Jikok kiambang ka dibaco 
itulah  samalang-malang  untuang  nak.  Iduik  nyo  manyisiah-nyiah  kok  ingok  manapi-napi,
katangah takuik dek galombang. Lai baurek indak cukam, tajuntai kapalang turun. Walaupun
tumbuah  di  aia  tapi  tarandam-randam  nyo  tak  basah,  tarapuang-rapuang  nyo  tak  anyuik.
Biduak  lalu  awak  basibak,  dek  angin  badan  batundo,  kok  kunun  riak  mahampehkan.
Kiambang  adolah  simbol  manusia  rapuah,  lamah  darah  bamental  loyo.  Sadangkan  iduik  ko
parsainga  nak,  parang  ganas  medannyo  kejam,  tekad  mambantu  nan  partamo,  mansiu  nan
kaduo. Ragu-ragu dalam basikap bimbang satiok kaputusan, alamaik awak mati, satokok lah
kalah  sabalun  parang.  Urang  panggamang  mati  jatuah  nak,  urang  pandingin  mati  anyuik,
takuik  jo  bayang-bayang  surang.  Dek  sabab  karano  itu,  yakin-yakin  jo  pandirian.  Jaan  bak
payuang tagajai pasak co alang-alang lamah bingkai, sasiuik angin mandatang sasambua rinai
manimpo awak lah kucuik mati aka. Tapi naiakkan panji-panji Ang  yuang, bangkikkan Nur
Muhammad kipehlah baro tungku batin. Sakali masuak ka galanggang, pantangkan babaliak
pulang. Patah sayok batungkek paruah, lagu nan usah tabangkalai, cilako ayam disabuangan. 
Jikok sapancuang alun putuih kalau salangkah indak sampai, kini gagal bisuak ulangi. 
Dibaliak-baliak  ba-mamanggang  baru  nyo  masak  lua  dalam,  diulang-ulang  bak  manyapuah
sinan  tatampak  mangileknyo,  sabab  “kegagalan  adalah  sukses  yang  tertunda”  baitu  kecek
cadiak pandai. 
Simaklah pulo anau jo rimbo nak, tumbuah tak rago urang tanam barabuik sigaek nak 
mamanjek indak suatu nan tabuang. Batangnyo manganduang sagu, makanan urang sa nagari
jo  kudo-kudo  malamakkan,  ruyuang  diambiak  ka  pincuran,  kok  dikabuang  dibalah-balah,
elok  ka  kasau  jo  kalantai,  ka  paga  nan  rancak  bana.  Daun  nan  tou  jadi  atok  nan  pucuak  ka
daun  rokok  lidih  disusun  jadi  sapu.  Ijuaknyo  elok  ka  tali,  saga  pun  banyak  kagunoan.  Buah
lamak nirunyo manih. Dimasak jadilah gulo, diparam tuak namonyo, kok rasan itulah cuko.
Sampai-pun  ka  miang  palapahnyo,  tapakai  ka  rauak  api,  sabalun  datang  Kewe  jo  Ronsul
jatuih  dakek  urang  namokan.  Sungguahpun  awak  urang  batuah  banso  anau  indak  takabua
sifaik sombong jauah sakali. Tagaknyo manjauah-jauah, indak mamiliah tampek tumbuah, di
bukik, di lurah dalam, di nan lereang atau nan data. Bia di gurun tanah lakuang inyo basanang
hati  juo.  Daun  nyo  ndak  rampak  bana,  kok  gugua  salero  tuo,  jatuah  barungguak  ka
rumpunnyo, indak tagaduah kiri-kanan. 
Santano  manusia  mancontoh  anau  nak,  batang  sampia  namo  asiangnyo.  Pastilah, 
nagari  aman  kampuang  santoso  gemah  ripah  loh  jenawi,  barek  lurah  tanam  manjadi.  Itulah
masyarkat  nan  adil  makmur,  di  bawah  ampun  ridha  Allah.  Mako  tacapailah  nagari  nan
“baghdatun tayyibatun warabun ghafur”. Sabab baalah yo baitu nak, satiok urang bapancarian
mampunyoi padok surang-surang tak ado istilah pangangguran. Tatimbun jurang kamiskinan,
hilanglah  bingik  ke  nan  kayo,  kecemburuan  sosial  kato  rang  kini.  Sadonyo  berpotensi,
sadonyo aktif produktif,  nan buto panghuni lasuang, nan pakak palapeh badia, nan lumpuah
panggaro  ayam,  nan  binguang  suruah-suruahan.  Inilah  sumber  daya  manusia  modal  utama
pembangunan baitu pemimpin mangatokan. 
Niro  ndak  buliah  sombong  ka  lidih,  kok  indaklah  karajo  sapu  batumpuak  sarok  di 
laman. Walau hanyo miang palapah usah dileceh diremehkan. Sabab dek rabuak kaiduik api
sanggup  mambaka  rimbo  rayo.  


Bismillahirahmanirrahim“Rabbish srahli sadri wayasirli amri wahlul u’k datam millisani yaf kahu kauli.”
O… nak kanduang sibirang tulang, buah hati limpo bakuruang, ubek jariah palarai damam, sidingin tampa di kapalo. Kamari-mari molah duduak, ado rundiang ayah Sampaikan.Kalau diliek dipandangi nak, dicaliak umua nan tapakai, badan Ayah baransua tuo, kini manjalang anam puluah. Hari patang mantari turun, awan di barat merah sago, malam nan tidak lamo lai. Nyampang tibo saruan Allah, aja sampai capek paminto umua alah tibo dijangkauan. Tabuah digoa tigo-tigo, badan baganjua baliak pulang katampek asa mulo jadi suruik ka tanah nan sabingkah. Badarun aia pamandian, ba lasia bunyi cabiak kapan, dikocong dikabek limo, cukuik satanggi jo aia bungo. Bararak tandu ka surau, tibo di surau dibujuakan, mairiang shalat ampek takbir. Kini manuju ka pusaro, iyo ka pandam pakuburan. Tagolek di liang lahat, tanah sakapa bapakalang, mahereang mahadok ka kiblat, dibateh papan nan sahalai. Badaro tanah panimbunan, tatagak mejan nan duo, manyalo ciluang hitam, do’a dibaco panghabisan. Tujuah langakah mayik di kubua, nak datang malaikaik pai batanyo. Tapi jangankan tanyo ka tajawab, usaha ndak hawa katabandiang, utang ka anak nan takana, kasiah tagaiang alun sampai.Jo kok basuo nan bak nantun nak, taradok pusako ka bajawek ataupun warih ka di baia, usah diarok dari ayah. Sabab baalah baitu, salamo dunia di tunggu, Ayah diseso parasaian, gilo diarak-arak untuang. Tapi kaganti ameh, bak di urang timbalam, pitih nan babilang, hanyo pitaruah batinggakan, banamo Pitaruah Ayah. Itulah tando kasiah sayang, utang nan nyato pado anak, kini ayah lansaikan.Dangakan molah anak kanduang, simakkan bana nyato-nyato. Satitiak usah lupokan, sabarih janganlah hilang, ganggam arek, paciak tantaguah. Siang ambiaklah ka patungkek, kok malam jadikan suluah pidoman patang jo pagi.
Takalo maso dulunyo, awal mulonyo san kalahia, bundo di dalam pasawangan sadang dilamun-lamun ombak, angin badai, lauik manggilo, kilek patuih hujan basabuang, kalam nan bukan alang-alang. Lua ke Allah, bagantuang indak kamano ka manggapai. Dek lamo lambek badayuang, sapueh-pueh panangguangan sampailah juo di Kualo. Tali turun sauh dibuang, kapa marapek di tapian balabuah surang pasisianyo. Sawajah kapado urang nantun nak, mandi darah sakujua badan, kakinyo malajang-lajang, taganggam tangan nan duo, bunyi pakiak sapanuah kampuang cando pandeka dapek lawan. O . . . buyuang, kok ang nak tahu, itulah anak manusia nan lahia ka bumi Allah nangko lahia sarato jo untuangnyo.Adopun tujuan jo mukasuiknyo, mangko jo darah samo tibo, sirah hati pakek panganan lambang barani, lahia batin indak manaruah gamang-takuik. Mangapa tangan suok kida mandongkak, manyipak-nyipak, itu ma’ana urang bagak, medan galanggang nan nyo hadang cakak nan tidak kunjuang damai. Pakiak bukan sumbarang pakiak, sorak kumando dilewatkan ibaraik badia jo mariam, tando nagari dalam parang.Mako pado hakikatnyo nak, hiduik adolah perjuangan dan satiok perjuangan bakandak manang. Kamanangan janjang ka istana manuju kirisi di partuan. Sasungguahnyo manusia adolah rajo, badaulat di muko bumi Allah bana nan manobatkan, “Inni ja’ilu fil ardhi khalifah”.Untuak itu Ayah pasankan nak, usah manjadi rajo kalah. Nan bajalan manakua-nakua. Mangecek tatagun-tagun, hilang banso punah martabat. Manambah gantang tatanakkan, manyamak dalam nagari. Kalau Waang nak tau juo nak, iduik nangko indaklah lamo, dunia hanyo sakijok mato. Caliaklah contoh jo ibaraik, maso laia di songsong abang, mati di anta dek sumbayang. Antaro abang jo sumbayang, sinan kamat dibacokan hinggo itulah jatah umua. Bakato Muhammad Iqbal, apolah kato dek baliau:“Umur bukan ukuran masa, hidup tidak takaran zaman, sehari singa di rimba, seribu tahun bagi si domba”.Ma’ana manjadi singo nak, bukan manggadang bakato darek bakitabullah di tangan, kandak badannyo awak surang. Indak nak, bukan baitu filsafahnyo, tapi bialah satahun jaguang, pagunokan maso nan pendek, bapacu marabuik buko mambuek amal kabaikan. Baguno ka diri surang, tapakai di masyarakat, manfaat salingkuang alam. Untuak apo panjang bajelo, hinggo batungkek saluang api, kalau awak kiliran tangan masak lacuik, makan parentah. Kok kunun pulo, kuma bamiang manggata di dalam kampuang, cilako hiduik tu namonyo.Salampiah nan dari pado itu, umua bukan sabateh kubua, hiduik bukan salacuik abiah. Tapi adoh hiduik sasudah hiduik. Panjang nan tidak kaujuangan nak. Itulah hiduik di akhirat, kamari tujuan sabananyo. Takalo insan di alam roh, janji-lah sudah tapabuek, patimbang muluik dengan Allah, makhluk kata An-Khalik nyo.Kito mamaciak tali kamba nak, usah kandua tagang salampiah, dunia akhirat satimbangan. Nyampang kok putuih kaduonyo sinan tahanyuik handam karam. Kini di rintang angan-angan, isuak diseso panyasalan. Di dunia rintang jo ratok, di akhirat gilo jo gagau, kalamlah jalan ka sarugo. Mangana sakah nan bak kian nak, Ayah bapasan, bawasiat, rantangkan banang ka langik, hubuangkan diri jo Tuhan. Jalin kulindan ateh bumi, paharek buhua jo manusia. “Hablum minallah wa hamblum minannas”. Itulah cancangan duo sagarajai, kapa nan duo salabuahan, samo dek awak kaduonyo.Mano nak kanduang jo nyo Ayah, ijanklah bosan mandangakan, mangecek indak ka lamo, taga dek seso manyimpannyo. Jikok anak taruih mamandang, simak jo daliah mato batin. Adopun tubuah manusia tarbangun dari tigo rungo. Partamo, runggo diateh, kaduo runggo di tangah, katigo runggo di bawah.Nan dimukasuik jo runggo ateh, iolah ruang di kapalo, bakandak isi pangatahuan, ibaraik dinamo masin kapa, ulu tanago baliang-baliang, pambalah aia di lauik-tan. Tasabuik runggo di tangah, yaitu dado rumpun hati, sangka iman lubuak agamo, ikolah pidoman juru mudi, kaganti kompas di nan kodoh. Jan sampai sasek palayaran, hilang tujuan tanah tapi. Salorong runggo do bawah nak, paruik nan mintak dikanyangkan, umpamo parka tampek barang. Tansano muatan kosong alamaik oleang jalan kapa, dihampeh ombak jo galombang, manantang karam tak batumpang. Atau kalaulah buliah Ayah misalkan kapado alam Minang Kabau tardiri dari tigo luhak. Partamo, luhak nan tuo. Lambang kuciang warnanyo kuniang. Kuciang itu binatang lihai, tinggi pangaruah, berwibawa. Kuniang tando kamanangan. Tujuannyo, urang cadiak adi kuasa, sumber ilmu pangatahuan, “Sains Tekhnologi” kato rang kini. Kaduo, luhak nan tangah. Simbol sirah harimau campo, barani karano bana, hukumpun tidak makan bandiang banamo parentah syarak. Calak alah tajam pun ado, tingga dek bawa manyampaikan. Adaik alah syarak pun ado, tingga dek awak mamakaikan, moral, spiritual, istilah baru. Nan katigo, luhak nan bungsu. Corak hitam lambangnyo kambiang, rila jo saba bausaho, rumpuik nan indak pantang daun, dek padi mangko manjadi, dek ameh mangkonyo kamek. Mangecek iyo jo pitih, bajalan tantu jo kain, karajo tantu jo nasi, ekonomi baso canggihnyo.Itulah tadi sahalai pilin tigo, tungku tigo sajarangan. Kok waang nak samparono nak, manjadi urang baharago. Sajundun jasmani jo rohani, dunia dapek akhirat buliah. Mako sarek-kan kapalo jo pangatahuan, panuahkan dado jo ugamo, gasaklah paruik jo harato.Di ateh tungku nan tigo, sinan tajarang kahidupan, masak hakikat manusia insan nan kamil sabatangnyo. Tapi usah senjang, barek subalah nak, rumik naraco manimbangnyo. Kok cadiak sajo dibanggakan, hiduik bansaik tangan di bawah, tagigik lidah bapituah. Ameh hurai nan Ang sambuakan Yuang, loyanglah juo kecek urang. Tapek bak bunyi buah pantun, kok rintiak bana kalodeta, lakek talilik di kapalo, kok cadiak bana kalau suka, kecek timpik di nan kayo. Baitupun awak binguang, maraso cadiak, kecek indak bakarunciangan. Disangko pitih pasak lidah, sombong takabua muaronyo. Gekang-bagekang siliah rarek, indak tau tampuak lah layua, lonjak-balonjak labu anyuik, isi gaja, ampo di dalam mahajan, tuah tarnamokan. Di baliak nan dari pado itu nak, kok di ateh isilah panuah, cadiak alah pandai pun inyo, nan di bawah muatan sarek, pitian sambua, bando malimpah. Tapi pasak ditangahnyo lungga, iman goyang, agamo tipih, hilang pidoman kapa basi. Andaknyo, kok kayo suko dmakan, ringan tangan manolong urang, rajin bazakaik, basidakah. Kok tumbuah awak urang cadiak, kusuik sato-lah manyalasaikan, karuah baringan mampajaniah. Maha cacek murah nasihat. Sinan nagari mako aman.Mako dari itu nak, satiok kakok ka diawai, rundiang sapatah ka disabuik. Bulek lah bana kato hati, sasuai dalam kiro-kiro, naiak-kan dulu ka daraik, caliak timbangan hukum syarak lai kok dalam ridha Allah. Itulah naraco nan tak paliang nak sarato bungkah nan piawai, indak mangicuah salamonyo.Anak kanduang balahan nyao, jarek samato Ayah-Bundo putuih tak jo-aa ka diuleh, sapihak ka b adan diri Ayah, urang nan bukan cadiak pandai, ilmu kurang sikola tangguang, mangaji tak sampai katam, rumik lah Ayah babarito. Ndak mungkin si bisu ka banyanyi, mustahil si lumpuah ka manari, baa rang buto ka mambimbiang. Hanyo dek sungguah rajin manyimak dari alam dapek baguru di sinan tibo pangajian. Mari kito cari rasionyo. Dibalun sabalun kuku, dikambang saleba alam, alam takambang jadi guru, bumi jo langik ado di dalam. Kini nak Ayah curai Ayah papakan, tuah cilako nan talukih, dicaliak jo mato batin, diambiak ka ujuik paham sinan tasaiah ma’ananyo. Ado ampek suruhan, ampek tagah nak. Nan partamo iduiklah bak rumpun aua, usah dicontoh bak tibarau. Nan kaduo, tiru baringin tangah padang, jauahkan sifaik bak kiambang. Nan katigo, simaklah anau dalam rimbo, pantangkan jadi bio-bio. Dan nan kaampek, jadilah sarupo paku, ijan saroman jo binalu.Baa kakanyo rumpun aua, tapuntalang buluah bambu, nyampang tumbuah hitam tapi lereang tanah suko, tabiang mamuji. Kok indak lah urek nan mangungkuang taban bandaro sadionyo. Bukik pun indak taseso, lurah di bawah talinduangan, gagang manjelo dapek junjuang, maso rabuang carian urang, kok gadang banyak manfaat, lah tuo paguno juo. Baitu sifat ka dipakai nak. Dimanapun bumi dipijak, bila di kampung atau di rantau mambao rahmat ka rang banyak. Pandai-pandai jo masyarakat, tau-tau manenggang raso usah pamaha takuik rugi. Kok mangecek ma’agak-agak, pikiakan tiok ka bakato, tapi usah katokan nan tapikia. Sabab luko di pisau tampak darah, nak duo tigo taweh panawa, sanang nan tidak tampak bakeh, tapi luko di lidah sulik ubeknyo mandanyuik ka ubun-ubun, manggaga ka rantai hati. Di lua mungkin tak bakasan, di dalam manaruah kasam. Nan bak kain dimakan nyangek, lipek patahnyo tak barubah, dikambang nyanyai tiok ragi. Bak kato-kato rang tuo ko’ee “kaki tataruang inai badahannyo, muluik tun taloncek ameh tantangannyo”.Salain nan dari pado itu, satinggi-satinggi batang batuang, pucuaknyo runduak ka bawah, manyilau bumi tampek tumbuah, guno nan tidak talupokan, sambia babisiak bakeh rabuang kok sampai kalian gadang isuak usah lupokan jaso tanah, tau mambaleh budi baiak. Lamahnyo pulo kadikatokan, maliuak di puta angin, manggerai dipupuik ribuik. Bak cando-cando ka tumbang, jangan ka patah ratak tido. Tapi tibo tapaso inyo kareh bisa malantiang ka udaro indak siapo ka manahan. Satiok rueh basambilu, tiok buku bamatang pulo langkok jo duri jo miangnyo, namun tabungkuih dalam kalupak, dari lua tak nampak rupo. Aratinyo, samantang awak diateh, usah pan-den palabiak dado kujua takabua tu namonyo. Balarang bana jo ugamo nak, tacacek sapanjang adaik. Urang iduik banyak batuah, urang mati banyak kiramaik. Lauik sati rantau babego taluaknyo baranjau pulo. Ikhlas-ikhlas kalau manolong, suko-suko kalau baragiah mahamun sakali jangan. Sabaliaknyo, usah palupokan jaso urang, walau sahaluih bijo bayam, gadang faedah manfaatnyo, pamaaf saba jo rilah habiskan dandam kasumat. Bia urang baniat buruak awak babudi baiak juo. Pakaikan bana tu nak kanduang, usah dicayah dilengahkan, itu tantang buluah jo bambu.Ba’alah pulo jo tibarau. Cubo Ang danga Ang simakkan nak dapek paham hakimahnyo. Iduik tibarau barumpun-rumpun, batangnyo barueh-rueh, badaun panjang bakalupak. Kalau dipandang dari jauah, saroman bana bantuak tabu. Tapi di mamah ramba raia raso amba indak batantu, pangicuah gadang kironyo. Tarau ketek sabantuak jaguang, disilau indak babuah, bungo sahalai tak manaruah. Kalau-inyo tumbuah di lereang atau di tanah katinggian sinan tabukak rasionyo. Barambuih angin ka mudiak, tibarau madok ka mudiak, kok bakisa arah ka ilia inyo baputa kian pulo. Nyampang ditumpu dari ateh, lah sato maangguak-angguak urang diam inyo marumuak. Kian iyo, kamari iyo, lawan jo kawan samo iyo. Pendeknyo sagalo iyo, indak ado nan tidak iyo. Tibo Golkar lah masuak Golkar, urang P-3 inyo P-3, kampanye PDI paliang di muko, indak bapendirian. Aa kasudahannyo jadi anti mambungkuak, masuak karanjang tak baetong, kok pai indak manukuak, pulang indak maluahi, arago bara diri awak.Di dalam bahaso nasional tapeklah kok dikatokan bahwa inilah lambang kepalsuan, penuh kepura-puraan tanpa motivasi dan munafik sulit dipercaya. Awak ko musti jujur Nak, kok indak katokan indak kok lai tunjuakkan lai, usah takah-takah spuluik alun ditanak lah badarai, manipu diri sendiri. Lagak bak cando urang kayo, mangecek pantang di bawah, baa jeneang baa lah mantiak perak basapuah dijarinyo, sarawa bagantiak juo. Padohal baju basalang balagakkan yuang, tiok kalapau tiok utang cah bon, cah pinjaman, sakali indak babayaran, ditunggu urang diariaknyo. Anak cacak tabang ka benteang, tibo di benteang makan padi, awak rancak putiah, celeang diresek saku tak barisi. Jauahkan bana nan bak nantun nak. Hongeh kecek urang kampuang, bagunjiang urang suok kida.Ado pulo nan sok urang cadiak, manggaleh inyo nan santiang, impor ekspor buah tutua-nyo, bursa efek nan tau bana. Baisuak kawan disantuangnyo (heh…). Jo ugamo inyo nan paham, nak musarab Mantiak Maani tafsir khazen Imam Ghazali, kasurau tiok hari rayo. Jo politik tau daulu sajak nan dari orde baru, soal KBJ pembangunan sampai ke Irak ke Bosnia, ulu nuklir tanago atom Amerika, Asean juo (heh …). Awak bagak jo aruh balai, sihia jo gayuang ilmu batin, kungfu, karate, silek tuo sadonyo putuih dek baliau, di garegak lai basunguik nyo. Kok ota soal baguru pulo, anjiangnyo paliang batuah, lupak gerai nan hitam kulik, dado lapang jangkia tagantuang, pilang-pilang bapaneh pulo, sambilan bukik kajarannyo, kakandiak kakijang lamo, lah tigo liang kanai saiang, kabangkai sakali balun.Baitupun nak, ado mangaku santiang jo adat, pantun papatah mahia bana luhak tigo larek nan duo, kato ampek undang duo baleh, pacahan undang duo puluah. Dima-alek inyo lah nampak, kamek manitah pasambahan, ayam kinantan di galanggang. Tapi parangan bacilapuik, tibo kusuik maenjo-enjo, datang karuah maundak-undang, barundiang nak manang surang, mufakat pantang mangalah, bakato indak baistilah. Nan sahandak sabuliahnyo nak, kok iyo awak urang cadiak, cadiaknyo bisa tapakai. Kok awak urang indak tahu usah bapurak-purak tahu. Ikolah nan di katokan dek konghuchu “Orang yang paling bodoh ialah orang yang tidak tahu bahwa dia tidak tahu”. Urang nan tahu baraso inyo indak tahu iko bisa dibari tahu, tapi nan susah nak, indak sadar kalau inyo pandia, aa iko panyakik abih ubek tunggu mananti aja-lu lah, sifaik cadiak tak dapek dituruikkan, bodoh tak bisa diajari. Itulah sifaik cilako, buangkan bana jauah-jauah nak, usah ditiru dituladan.Aa kini caliaklah pulo kayu gadang, baringin di tangah padang. Baurek cukam ka tanah, jauah taunjam ka pitalo, panuahlah bumi di rumpunnyo. Dek gampo indak tabukek-kan, dek badai alun ka ta-oleang, ko-no lah goyang manilalu. Taguah jo pandirian, istiqamah dengan tauhid, beprinsip tegar dan kokoh. Kalau yakin tumbuah dipaham, sajangka duduak tak bakisa, satampok tagak tak bapayuang, walau baalah bujuak rayu, haram kuniang karano kunyik pantang lamak ulah dek santan. Rugi jo pitih ndak ditumang nak, jariah payah pasa biaso, tapi jaan diago martabat urang. Lompek-salompek ambua tibo indak baserap kato duo, tak iduik mati pun jadi.Kayu baringin bapucuak cewang ka langik, tinggi malepai awan biru, pidoman musafir lalu. Daun rimbun buliah bataduah, bakeh balinduang kaujanan, paneh kaganti payuang panji, ureknyo tampek baselo, batang nan gadang kasandaran, dahan nan rampak ka bagantuang. Aratinyo panutan di masyarakat, cadiak ka bakeh rang batanyo, kayo-ka tampek rang batenggang, bagak tumpuan ka mangadu. Satitiak katonyo di lauiktan, garak dibari jadi contoh, sifat ka suri jo tuladan, sumarak urang di nagari. Perduli dnegan lingkungan, baitu ungkapan maso kini.Sungguahpun beringin tinggi manjulang, tapi tingginyo manungawi bukan maimpok nan dibawah. Walau gadangnyo tabirumbun, gadang manenggang ka nan ketek, urang nan indak takuik talendo. Itulah sifaik pamimpin nak, samantang bapisau tajam indak sumbarang dirawikkan doh, jikok manembak baalamat jaleh sasaran makan pelor. Tapi kalau daram atteh lah nyo kabawah, karusuak siku bamain kamuko manggadang sipak, atau lah runciang juo nan barawik, lah nyato lurah tak babatu, marasau sajo dari ateh, bukanlah sifaik dek baringin nak. Ingeklah apo bilo kayu lah rabah, baa bana lah kagadangnyo, batang lapuak daun karegek usah diarok ka bapucuak, antah tindawan ka bungonyo. Tuah nan lamo ilang lalek jo loncek-loncek ka batonggok urang mancibia bakuliliang tangguang lah doso salamoko. Pahamkan bana tu Nak kanduang, ubek makan pantangan dikana jauah bala jo panyakik.Nan kaji baringin tangah padang, baa pulo nasib kiambang. Jikok kiambang ka dibaco itulah samalang-malang untuang nak. Iduik nyo manyisiah-nyiah kok ingok manapi-napi, katangah takuik dek galombang. Lai baurek indak cukam, tajuntai kapalang turun. Walaupun tumbuah di aia tapi tarandam-randam nyo tak basah, tarapuang-rapuang nyo tak anyuik. Biduak lalu awak basibak, dek angin badan batundo, kok kunun riak mahampehkan. Kiambang adolah simbol manusia rapuah, lamah darah bamental loyo. Sadangkan iduik ko parsainga nak, parang ganas medannyo kejam, tekad mambantu nan partamo, mansiu nan kaduo. Ragu-ragu dalam basikap bimbang satiok kaputusan, alamaik awak mati, satokok lah kalah sabalun parang. Urang panggamang mati jatuah nak, urang pandingin mati anyuik, takuik jo bayang-bayang surang. Dek sabab karano itu, yakin-yakin jo pandirian. Jaan bak payuang tagajai pasak co alang-alang lamah bingkai, sasiuik angin mandatang sasambua rinai manimpo awak lah kucuik mati aka. Tapi naiakkan panji-panji Ang yuang, bangkikkan Nur Muhammad kipehlah baro tungku batin. Sakali masuak ka galanggang, pantangkan babaliak pulang. Patah sayok batungkek paruah, lagu nan usah tabangkalai, cilako ayam disabuangan.Jikok sapancuang alun putuih kalau salangkah indak sampai, kini gagal bisuak ulangi. Dibaliak-baliak ba-mamanggang baru nyo masak lua dalam, diulang-ulang bak manyapuah sinan tatampak mangileknyo, sabab “kegagalan adalah sukses yang tertunda” baitu kecek cadiak pandai.Simaklah pulo anau jo rimbo nak, tumbuah tak rago urang tanam barabuik sigaek nak mamanjek indak suatu nan tabuang. Batangnyo manganduang sagu, makanan urang sa nagari jo kudo-kudo malamakkan, ruyuang diambiak ka pincuran, kok dikabuang dibalah-balah, elok ka kasau jo kalantai, ka paga nan rancak bana. Daun nan tou jadi atok nan pucuak ka daun rokok lidih disusun jadi sapu. Ijuaknyo elok ka tali, saga pun banyak kagunoan. Buah lamak nirunyo manih. Dimasak jadilah gulo, diparam tuak namonyo, kok rasan itulah cuko. Sampai-pun ka miang palapahnyo, tapakai ka rauak api, sabalun datang Kewe jo Ronsul jatuih dakek urang namokan. Sungguahpun awak urang batuah banso anau indak takabua sifaik sombong jauah sakali. Tagaknyo manjauah-jauah, indak mamiliah tampek tumbuah, di bukik, di lurah dalam, di nan lereang atau nan data. Bia di gurun tanah lakuang inyo basanang hati juo. Daun nyo ndak rampak bana, kok gugua salero tuo, jatuah barungguak ka rumpunnyo, indak tagaduah kiri-kanan.Santano manusia mancontoh anau nak, batang sampia namo asiangnyo. Pastilah, nagari aman kampuang santoso gemah ripah loh jenawi, barek lurah tanam manjadi. Itulah masyarkat nan adil makmur, di bawah ampun ridha Allah. Mako tacapailah nagari nan “baghdatun tayyibatun warabun ghafur”. Sabab baalah yo baitu nak, satiok urang bapancarian mampunyoi padok surang-surang tak ado istilah pangangguran. Tatimbun jurang kamiskinan, hilanglah bingik ke nan kayo, kecemburuan sosial kato rang kini. Sadonyo berpotensi, sadonyo aktif produktif, nan buto panghuni lasuang, nan pakak palapeh badia, nan lumpuah panggaro ayam, nan binguang suruah-suruahan. Inilah sumber daya manusia modal utama pembangunan baitu pemimpin mangatokan.Niro ndak buliah sombong ka lidih, kok indaklah karajo sapu batumpuak sarok di laman. Walau hanyo miang palapah usah dileceh diremehkan. Sabab dek rabuak kaiduik api sanggup mambaka rimbo rayo. Mako kalaulah sampai tak paguno nak, ilia santai mudiak bamain, lah gadang bagelong juo, iduik bagantuang ka ranggaek. Malulah awak bakeh anau, urang lah pulo dari sampiak. inok manuangkan tu nak kanduang, bao pikia dalam-dalam.Kaba baraliah, inyo lai sungguah baraliah sinan juo dikaji, tantang bio-bio. Nan dikatokan bio-bio nak, bagagang mamanjek samak, biaso tumbuah di baluka roman saujuik kacang paga. Buahnyo baduyun-duyun, kulik bakilek kuniang hamek haluik babulu anak kuciang, itulah miang sabananyo.Mako salain banamo bio-bio kacang miang namonyo juo jarang lah urang nan tak tau. Dek inyo bagagang panjang, bio-bio manjala tanah, supayo tagak bak urang pulo tapaso malilik batang bagantuang ka rantiang kayu. Banyak kacang pakaro kacang, kacang miang paliang manggata. Gata dek miang bio-bio taseso sabatang tubuah, jantuang lah mintak gawiak pulo. Ba’a bana sakik padiahnyo nak sulih lah Ayah mangatokan, antah kok urang nan marasai.Sumpah, kutuak, caci-makian, upek caraco, caruik kungkang, dibanci salamo hiduik. Jangankan ka mandakek, mandanga namo sajo lah jajok. Kok kunun maliek ka pamenan. Jo api mamunahkannyo nak tunggua dikikih dilantiangkan, baitu doso kacang miang.Nyampang kok kito manusia mamakai sifaik bio-bio, sakampuang kanai miangnyo manggata turun-tamurun. Jauahkan laku nan baitu nak, buliah salamaik hiduik awak. Cubo wa’ang bayangkan, ulah dek asuang jo pitanah, gunjiang kian kincah kamari, bisa mararak kasiah sayang urang balaki di sibaknyo. Tibo didagang panggaleh lahabiah di timpo kabakaran, tansano api nan mamakan tingga juo puntuang baronyo. Taga dek bingik dangki urang toke manjadi anak buah. Santano kantua ditimponyo direktur masuak pinjaro, manajer dipecat tagak, sekretaris tabaok rendong. Untuak itu Ayah ingekkan, hati-hati dalam bagaua, banyak batamu bio-bio nak ulek bulu namonyo juo. Karena bak cando jujur muluik manih baso katuju, awak talen parlente pulo panampilan pun mayakinkan. Ado kalonyo potongan dukun paham rasio dalam batin pandai manakok hati urang. Kadang-kadang bantuak ulama, hadihnyo balapiah-lapiah, ayatnyo bak ilia-ilia, iko dalia iko ma’ana. Ado juo rupo sarjana tau jo pasal undang-undang hukum pidana jo perdata. Geleknyo baragam, kicuah jo kecoh nan nyato inyo manyerak miang cundang kabaji nan nyo agiah. Pura-pua ibo, kasihan katonyo ingin nak manolong barisuak urang batagak gaua gawik gapai sapanjang jalan baliau mangakeh di subaliak.Ma adoh iyo urang macam itu nak, adoh sifaik nan ka dipakai, yaitu manjauah. Ibaraik marambah bio-bio kok hanyo dioyak dari bawah atau diruntun diratehi alamaik miangnyo batebaran badan ang juo nan kagata. Kalau ka tangguang-tangguang masuak sakadar badebat manumpalak eloklah manyisiah sajo. Sabab dek aluih makan jarumnyo, rumik mancari jajak masuak. Indak batali ka diri atau tampuaknyo ka dijinjiang salain dandam parang batin batinju kasudahannyo. Basuo bak pantun-pantun urang, jam gadang di Bukittinggi talatak di Pasa Ateh, tukang palindih daulunyo. Haluih karajo urang kini mangarang bungo jo karateh dek kumbang basosok juo. Nak duo pantun sairiang, babuah rambai di puguak, bungo disasok barau-barau, ulah parangai kayu bungkuak, caia malaleh kuduak kabau. Pahamkan bana tu nak kanduang, jago diri ang kanai miang, apolai manjadi miang, samo tak elok kaduonyo.Adopun paku ataupun pakis tarmasuak bangso suku rumpuik. Sajak dulu di ranah minang paku takato jadi sayua sampai kini musaua juo. Malah ndak sajo di kampuang awak, lapeh ka Jawa, ka Malaysiam ka Ambon, ka Kalimantan, sampai Brunei Darussalam, populer katupek gulai paku, lontong Padang namonyo sinan. Nan paliang lamak dicampua jariang, serak-serakan udang bariang, asamnyo, asam balimbiang, bungo sambuang konconyo bana. Kok nak tau jo lamak paku nak cubo diulang maangek-i, lah masiak mangkonyo sero. Tapi ado saketek nan maibo, manuruik pituah angku doktor, paku ndak manganduang gizi, sanasib pulo jo cubadak, manganyang indak bavitamin (he …). Bialah ka ba’a pulo (heh …). Nan nyato itulah budaya awak, gulai pusako Minang Kabau. Samanjak alun barabalun, maso lauik sacampak jalo, marapi sagadang talua itiak, paku cubadak alah juo. Hidup paku jo cubadak, maju terus pantang mundur (he…).A . . . kito tinggakan satu taminak, ditala’ah sifaik-sifaik-nyo tu ambiak ka jadi guru. Dari pangalaman ilmu paku ado bana nan kadi tiru. Yaitu, perjuangan manantang hiduik, “Strange for life”, kato si bule. Yakin, gigiah, pecaya diri tapi jujur. Itu nan patuik kito contoh. Cubo ang like, ang pandangi. Indak sajo di tanah lambuak, di tanah lapa inyo iduik, di salek batu jadi juo. Malah indak pun di ateh bumi di dahan kayu tumbuah paku, di batang karambia bisa subur sampai ka pucuak-pucuak, atok paku ko tatap iduik mewah.Sungguah manjadi pengembara, hinggoknyo indak manyeso, makannyo mancari surang, pantang manggaduah urang lain, bak cando limau di binalu. Mandiri, itu nan patut ka ditiru, suri tauladan ka dipakai. Satantang gigiah jo gagah caliaklah parjuangannyo, walau dihalang, dirintangi, baluka mahambek paneh, angin pun tak dapek lalu ulah dek angkuah kayu gadang. Inyo mampu batahan iduik di bawah bayang kesombongan. Baru kapatang kanai sabik, pagi cako di lanyau kabau, atau diimpok kayu mati, sahinggo punah tingga tunggua, bisuak pagi tuneh tacogok sa-pakan lah rimbun pulo. Panek batauik tak mamba’a, diparun alun ka’abih, antah kok urek nan tacabuik. Tapi, salagi rumpun tak binaso nan paku, bapantang mati. Sadangkan maklhuk tumbuhan tu nak, indak baraka, indak baraso, indak pulo punyo napasu lai gigiah mancari hiduik. Manga kalian kok manganggur, haa. Banyaklah contoh Ayah like, taganda di parantauan, ta tumbuak usaho galeh pondoh poroh pulang ka kampuang. Pangacuik, kok ka gadang raso tak mungkin, pokok tandeh kadai lah lapeh. Carilah mato lokak lain ba’ako lari dari porong. Kandas galeh, lompek ka tukang, ndak lanteh cubo mangantau salek juo ka maojek. Saindak-indaknyo jadi cingkariak, manguli manjawek upah. Pendeknyo usaho, tidak satu jalan ke Roma kato rang sinan. Nan ka usah, kalau ba CV. Duo Jari, ma’agen manjua ganja, manempe jo tante girang, adaik malarang, undang managah, isuak basinggang di narako. Kok lai baliak ka kampuang, basawah mambuka landang, baparak, taranak ayam, syukur bana turun ka tani. Ha… iko indak sawah tingga, ladang marimbo, hutan kosong, lahan talantar, inyo nak sungguah di palantah. Tangah hari di lapau juo, domino balapia-lapia, gurau jo kincah nan utamo. Sahinggo di luluak tajak balariah, pinggan tak cukuik. Pamaleh, kanker jo tumor dalam hiduik nan panyagan, pambarek tandan, pamalu lambek bakisah.Pantang cilako kami dulu, bagayuik ka urang tuo, babaliak makan ka pusako. Apo lai marengek-rengek, pacar den lah gadang juo, kawin ka ba’a ko den lah Ayah, itu haram bagi anak Minang. Baitupun taradok palajar, mahasiswa nan pacah mental, pangaluah panjang, patuik baraja dari paku. Mantang-mantang anak kuliah, gengsi bana turun ka pasa, namuah manjadi kutu rumah. Panganggur intelek bahaso trend-nyo, rumus nan dipakai-nyo. Tujuan sikola jadi pegawai, cari karajo ilia mudiak, masuak kantua kalua kantua, lamar kian kamari, mohon kamari. Sahinggo lah tipih tapak sipatu, tabuak sarawa, tantang ikua, batarimo ka indak juo. Tidak ada lowongan atau tunggu saja panggilan, baitu jawab pesonalia. Mako dek bosan gilo mananti umua samakin gaek juo. Kasudahannyo, baputuih aso, tibo depres, frustasi, mamanuang, panggalak surang. Dicarak lai kaleang baigon, babuih muncuang dalam kamar. Cengeng, mako dari itu nak, karano waang lah SMA nan Insya Allah tanago Ayah kuek juo, talakik manyambuang ka fakultas, kini-kini Ayah pasankan nyampang kok jadi mahasiswa, sampai-tak sampai di wisuda, jaan pasang jarek samato jadi pagawai di kantua-kantua. Karano pitiah tiok mangarik, sogok-manyogok lah biaso atau dek sabab karano lain indak manabuak cito-cito. Mako, bukak-lah usao surang, bewiraswasta, bahaso kalian. Jaan tagoda baman jo pagawai, kok indak di kantua indak ka makan, badasi juo ndaknyo, musti sanggup mandiri, bedikari. Ingek kato Bung Karno “Kesempatan itu bukan ditunggu tapi diciptakan”. Kalau hanya hiduik manunggu, samo awak jo lawah-lawah, sifaik pasif tu mah namonyo. Sadangkan awak harus agresif, progresif dan dinamis. Baitu karakter urang Minang, watak pusako dari dulu, kini kalian mawarisi.Adopun nan ka di pantang ka dihindari, laku parangai dek binalu, sifaik cilako dibaoknyo. Takalo bamulo, inggok manempe di kulik dahan, duduak di ujuang-ujuang rantiang. Eloklah baso batang limau, urang bataduah di baok naiak, dijamu dibari makan, tamalam diagiah lapiak. Dek lamo lambek manompang mulai bapucuak salai daun, kian hari batambah rimbun, urek manjala-jala juo kini malilik mangulampai. Akia kato sudahan kalam, nyo barantiang badahan rampak, badaun babungo kambang, batang gampa urek mancakam, kalahlah nan asa dek nan tibo. Kini limau tingga jo namo, ujudnyo nyato la binalu, sumpah bagumam batangguangkan. Jauahkan sifaik nan baitu nak, gadanglah doso mudaratnyo. Tahu-tahu iduik manompang, awak buliah urang tak rugi, usah kalamak dek awak surang, cadiak buruak tu mah namonyo. Licik, kato urang subarang, diagiah hati, bakandak jantuang, nan bak Balando mintak tanah. Buruak laku, jaek parangai, aka ciluah busuak pangana, niaik tak lain maniayo. Banasehat para pujangga, “Jangan ciptakan kebahagiaan di atas penderitaan orang lain” atau bahaso populer Minang Kabau “Lamak dek awak katuju dek urang”. Kok raso dibaok naiak, pareso dibaok turun itulah timbangan rang babudi. Santano budi nan lah pupuah, nak alam sampik langkah tatumbuak. Sulik batenggang bakalaka, badan disisiah urang banyak. Dangalah pantung urang dulu:Dek ribuik rabahlan padi,dicupak datuak Tumangguang,kalau iduik indak babudi,duduak tagak kumari cangguang.Babelok babilin-bilin, di cako padi ka tabiak, dek elok urang tak ingin, dek baso urang manggarik. Kok tumbuah ba induak samang, tenggang amanah tabinaso,
pitaruah dipaliaro, martabat dijunjuang tinggi, caliakkan raso budi baiak. Ijan samantang urang lah picayo, awak kuli disangko toke, ba’a kalatiak ujuang jari, angek lah tagah dari cangkia. Nyampang anak iduik di rantau agak-agak di kampuang urang, bumi dipijak usah lambang, lauik ditampuah jan bariak, manyanguak indak mangaruahi. Turuik-kan adaik caro sinan, isi cupaknyo nan tatagak, tiru ragian nan takambang. Kok bakato di bawah-bawah, usah pangieh jo panggisia, kecek maikua itiak jantan. Lah nyato si pontong tak bajari, cincin ameh baparagokan. Urang lah mati indak makan, rimah disapu ka ilaman, pantangkan bana tu nak kanduang.  Mambunyikan tipi jo radio, usah sahabiah-habiah puta, tenggang subalah-manyubalah. Mungkin anaknyo baru lalok, tagaduah urang sadang damam, pikiran samak-samak ibo. Samantang awak naiak honda, kanalah urang jalan kaki, kanai potong indak mamba’a, nak nan bedo kabuik di balakang, bunyi knalpotnyo nan manyeso. Kasimpulannyo, walau binalu nan tatuduah ambiak ibaraik jo itibar usah manari di ateh bangkai, Ayah tak suko tantang itu.O… nak kanduang badan dek Ayah, lah panjang Ayah batutua, bajelo kisah tafsiran, mangaji rasio alam. Tapi ba’awal kato bamulai, Ayah bukanlah cadiak pandai, buto do dalam pangatahuan, rabun di tantang pangalaman. Mako, ibaraik si buto dapek gajah. Nan taresek baru ikuanyo, alunlah tubuah sabatangnyo. Kok lai namuah mambaco, nak manyimak mamparatikan, di alam kuliliang kito nagko batabua suri tauladan, banyaklah contoh jo ibaraik. Jo kaharibaan bisa disauak, paham di batin manampuangkan, sinan basuo lubuak ilmu aia janiah, sayak nan landai tampek baranang aka budi. Dek sabab karano itu, rajin-rajin anak baguru, maliek bayang nan tasirek. Cubolah jawab tako-taki, kiat isyarat dari alam dan itu anjuran dalam syarak tu nak. Tuhan bana nan manyuruahkan, batanyo Allah jo firman-Nyo:
“Apakah kamu tidak memperhatikan betapa bumi dihamparkan dan langit di sungkupkan, apakah kamu tidak memperhatikan pegantian siang dengan malam, apakah kamu tidak memperhatikan keberadaan binatang unta dan lain sebagainya ?”.Malah tanyo baruntun dari Tuhan kapado kito manusia :
Afala tubbsirun, afala ta’kilun, afala ta’lamun, afala tattafakkarun Ya Ulil Albab? Satiok tanyo bakandak jawab, nak pudulah pulo tanyo Allah. Hampia sajam Ayah basurah, kini dihimpun ciek-ciek, diambiak pati santannyo. Dari sapanjang tutua tadi tigo sajo isi pidoman, yaitu hubungan diri samo diri, hubungan diri jo manusia, hubungan diri dengan Allah.Mari disabuik satu-satu. Adopun hubungan diri jo diri indaklah lain mukasuiknyo mambantuak watak jo karakter dalam mancari kepribadian, adolah limo rasionyo, nak. Nan partamo, tujuan hiduik, motivasi jo nawaitu. Dari mano datangnyo awak, sadang di mano kito kini, kamano arah ka dituju. Batanyo ka diri, untuak apo waang ko iduik? Ka manga datang ka dunia-ko? Kok indak tau jawabannyo, Tuhan manolong manjawabkan.“Wama akhlaktul jinni wal insa illa liyak buduni”.Tidaklah aku jadikan jin dan manusia kato Allah, kecuali untuak mengabdi kepada-Ku saja. Untuak itu Rasulullah pun batitah, iduiklah sasuko hati, tapi ingek salamo iduik musti ka mati, karajokan apo nan taragak, tapi ingek satiok karajo akan ditanyo, cintoilah apo nan dihati, tapi ingek satiok pertemuan ado perpisahan, itu nan partamo. Nan kaduo, bapandirian taguah, berprinsip nan jaleh istiqamah yakin ke diri. Arek-arek kalau bapacik, taguah-taguah bakeh ka tagak. Usah baganggam-ganggam baro, raso kahangek dilapehkan. Kalaulah tagak di nan bana, ijan ragu manantang bandiang. Nyampang nan hak dirabuik, rampeh, martabat dilanyau urang, pantangkan mundur satapak Yuang, haram bumi bakeh Ang lari. Syahid membela kebenaran daih mangalah dengan salah. Nan katigo, jujur jo amanah. Di dalam hati manusia ado zat nan paliang adil, itulah inyo kalbu kato rang siak, nurani kecek rang pandai, raso pareso keceknyo adat. Musuahnyo, iyolah napasu, sadangkan akal kumari masuak. Mako satiok kakok ka diawai, tanyolah dulu nan di dalam lai kok izin hati nurani. Biasonyo pikia sakali, mananglah nafsu, akal mandorong jo usaho, badan mambantu jo karajo. Tapi baoklah maranuang dalam-dalam, duo tigo ulang bapikia. Kalbu nan suci akan manang, picayolah. Kompasnyo indak jauah-jauah, yaitu hukum cacak jangek. Piciaklah diri awak dulu, sakik dek awak, sakik dek urang. Nah, nan kaampek, dinamis, ligat kato rang medan, lasak kato rang Minang. Usah layua pandingin darah, talampau banyak agak-agak, suko mananti garah alah. Kalau cameh jo gamang lah dahulu, ragu jo bimbang, takuik kanai alamaik karajo tak manjadi. Tapi kok lah habih tenggang jo kalaka nan di juluak ndak jo dareh, nan dijapuik ndak kunjuang tibo, baru tawaqal pado Allah, takdir tu mah namonyo. Hadapilah dunia dnegan senyum, baitu kato ahli fikir. Nan tarakhir, nan kalimo. Yaitu, basifat saba jo rillah. Nan Ayah mukasuik dengan saba, bukan mambatu muko tembok, kanai lampang pipi nan suok, diagiahkan pulo pipi kida, bukan baitu. Tapi, indak cameh wakatu susah, indak takabua di nan lai. Hindakan tamak jo lobo padokan apo nan ado, syukuri barian Allah. Nan manjadi sifat dari napasu, adolah salalu maraso kurang, ha . . . . Tansano Marapi jadi perak, Singgalang jadi suaso, nyo mintak andikek jadi ameh, Gunuang Sago manjadi intan. Baitu kandak dek napasu. Untuak itu, ado rem nan paliang pakam, yaitu sifat kana’ah. Aratinyo, sifat kana’ah memanfaatkan dan merasa cukup dengan apa yang diperoleh. Kok urang baparabola, dek awak tipi hitam putiah, usah manonton ka subalah. Tapi, nikmatilah nan awak punyo karano itu baru nan ado. Dek ranggaek nan tidak mampu, maraso banggalah tamat SMA gunokan ilmu nan didapek, itulah inyo sifaik kana’ah. Ba’a pulo hubungan diri jo manusia, dek kito makhluk sosial nan hiduik sanda-basanda, mangko paeloklah hubungan jo masyarakaik. Ba’alah kacadiak awak, baralah kabanyak pitih, kito paralu jo manusia. Saindak-indaknyo paja sirah baru ka laia. Kalau wa’ang mangecek surang, galak-galak indak bakawan, Ayah antakan ka padang gaduik, tandonyo utak nan lah kanai. Katahui-lah nak, sahino-hino hiduik, kalau awak disisiah urang ilia lalu, mudiak tak singgah, ka tangah tarapuang-apuang, ka tapi tapenda-penda. Banyak pintu caro bagaua, kuncinyo hanyo sabuah. Yaitu, hormati orang lain, sakali urang dimuliakan, balipek gando kabalehnyo. Ciek jari manunjuak, tigo nan untuak awak.Ado limo nan musti dipakai. Manolah caro nan limo, Partamo, panyapo,; Kaduo, pamuji; Katigo, panolong; Kaampek, pamaaf; Nan Kalimo, panyuko. Tagua sapo dimaa basuo, ibaraik asahan silaturrahim, batin tajam, budi bakilek. Paramah baso katuju, muluik manih kucindan murah, sopan jo santun dilabiahkan. Nan elok, nan rancak bana awak dulu mulai manyapo nan bansaik, sapo dahulu piliah-piliah manyapo gadih, tanyo-batanyo ka sia tantang hobi, tantang usaho, tantang dnsanak familinyo. Kok anak tingga di kampuang, sapo satiok urang lalu, usah disibak jo di sisiah. Pangkek rang gaek dipa-apak, patuik ba amak imbau amak, ba-inyiak atau ba-angku, ka nan ketek baitu pulo. Nyampang awak di rantau urang, asal kenal wajib disapo. Paliang indak, angguak ketek, bahalo, baangkek tangan, itu kapalo baso-basi.Adopun sifaik dek manusia nak, ingin dipuji, dikagumi, diumbuak, disanjuang-sanjuang, bataruih-tarang nyo nan sagan. Siapopun ingin panjang umua, tapi takuik manjadi tuo. Mako sananglah bana dihatinyo, dikatokan baliau awet mudo, umua gaek, kaniang bakilek, taimpik galombang anak bujang, ha . . . . Pujilah nan disayanginyo, anaknyo nan kamek, lincah, galeknyo nan tagak tali, tapi ijan dipuji inyo rancak, balapia tinju dihiduang ang. Agak-agak maanjuang urang nak, usah malimbak, malabiahkan, overdosis ibaraik ubek. Bisa malonjak anak bayi, babaliak aruah panabangan, nak tuah dapek cilako. Sasudah itu suko manolong, malang mujua, sakik jo sanang, indak kalapeh dari tangga, kini urang bisuak kok awak. Bakato Buya Hamka :
“Jangan tetawakan orang jatuh, tapi bersyukurlah kalau anda tidak jatuh, dan sebaik-baik pekerjaan adalah menolong orang dalam jatuh”.Kok sanang jalang-manjalang, kok sakik silau-manyilau, kok mati janguak-manjanguak. Banyak caro manolong urang, tolong jo pitih jo harato, tolong jo jariah jo tanago, saindak-indaknyo tolong tolong jo aka pikiran, jo do’a jadi juo. Sauleh rimah dalam litak labiah lah gadang manfaatnyo dari sakancah nasi, katiko kanyang.Nan katuju dek Rasulullah, pamaaf indak pandandam. Sampilik mambari maaf, pamaha jo karilahan, itulah urang rendah budi. Mambayang ka paroman-nyo, muko karuah, kaniang bakaruik, hati kasek, bantuaknyo sanga, lah pupuih Nur-Hidayah. Sadangkan Adam lai nyo khilaf, talampau pantang makan khuldi, Tuhan mambari kaampunan, kok kunun-lah kito makhluk. Manuruik dalih biasonyo, nak apobilo urang pabaso tando ceke, apobilo pacimburuan tandonyo jahek, urang pasumpah tando ciluah, pandandam tando takabua, setan basarang di hatinyo. Awak barasiah tak badoso, urang lah salah kasadonyo, namuah batahun ndak manyapo, jo dunsanak bakarek rotan.Baparingek Nabi jo hadis-nyo, duo nan ka diingek, duo pulo nan ka dilupokan. Nan kadiingek, salah awak ka urang lain, jaso urang ka diri awak. Dan nan ka dilupokan, jaso awak ka urang lain, salah urang ka diri awak. Nyampang sunsang tabaliak pasang nak, cabiak-cabiak silaturrahim, caia ukhwah islamiah, sinan ka turun murka Allah.Kini nan kalimo, nan kalimo yaitu panyuko, barasiah hati, kok urang mandapek rahmat sato basyukur, bagumbira, nyampang kok bala manimponyo, prihatinlah di nasib kawan. Usah sabaliaknyo nak, manampak kawan barasaki, awaklah masam kurang bunyi, hatipun paneh manggalagak, mancaliak kadai urang kayun, dek awak susuik jua-bali. “Ayam batino nan batalua, ikuanyo padiah dahulu”. Jauahkan sifaik nan baitu nak.Baitupun usah pamatahkan kecek urang, suko maudi, marandahkan, manunggu utang, di nan rami mamasang pitih barakuak.indak saide sapandapek, balain tapi katagokkan, itu biaso dalam rapek. Tapi agak-agak kalau badebat, iyokan dek urang nan tasampai, lalukan dek awak jo daliahnyo, indak bakasam sambuang parak. Manyubarang di aia dareh adolah bana rasionyo. Ambiak ancang agak kahulu, turuikkan hiliran aia, manyerong ansua ka mudik, malereng geser haluan, biduak ka sampai di subarang. Usah disongsong aruih sungai, karam di riam, diputanyo hanyuik kok indak bamuaro. Manyanangkan hati urang itulah resep pergaulan indak karasan salamonyo, picayolah.AdApun hubungan timba baliak antaro makhluk dengan Khalik ibaraik ikan dengan aia. Kok nyampang ikan tapisah, carai talantiang dari aia, alamaik hiduik ka sansaro, tak kama manggapai lai. Tapi sabaliaknyo nak, aia indak manganduang ikan, haram kok inyo ka tagamang, samiang alun ka ta came. Baitulah pulo dengan Tuhan, walau manusia kapia sadonyo, langik engka, bumi durako, indak ka sumbiang martabat-Nyo, zat Allah tatap mulia. Dek sabab karano itu nak, ijan manjauah dari Allah. Hubuangkan diri jo nan satu. Salamo jantuang badanyuik, salagi angok turun-naiak, Tuhan nan ambek dilengahkan. Kalau diri sudah manyatu, dakek nan tidak baantaro, jauah nan tidak bajara’an, sinan hidayah turunnyo. Sahamba-hamba tabu nak, limo kali dalam sahari tamui Tuhan jo talipon, mangecek langsuang samo surang. Mintaklah apo ka di mintak, kadukan nasib parasaian, tangih jo ratok ka bapujuak, tagamang lai ka bajawek Rahman jo Rahim salamonyo. Adopun kok Ang nak tau satantang nomor talipon-Nyo, hanyo sabanyak tigo angko. Yaitu, 24434. duo rakaat shalat subuah, ampek rakaat waktu luhua, ampek pulo dimasuak asar, tigo rakataan di mugarib, ditambah ampek shalat isya. Aratinyo, sumbayang nak, sumbayang, sumbayang, sumbayang, usah ditinggakan.Manuruik sifaik jo janji-janji-Nyo Allah itu Maha Pengampun, murah maaf, maha jo dandam. Tapi ado duo nan tak bahampunan, partamo murtad, kaduo syirik. Nan dimukasuik dengan murtad nyato-nyato mamutuih tali, maurak buhua gagang iman, kato jo ruek mambulakang, katie sirah urang namokan. Sawajah tantang pado syirik, dalam nan inyo baindakkan, hati nan ragu, ragu bimbang. Dilaia lai maangguak, di dalam batin manggeleng. Tauhid saparo sudah, mancari Tuhan salain Allah. Kok itu sfat nan bapakai, berang Allah sampai ka gunjai tunggu jahannam, hari isuak. Jangankan pado Tuhan Allah, manusiapun lai pandai berang. Kok ati bini alah manulak, tubuahnyo lah mambulakang, tandonyo indak nio awak, caraikan istri sanan juo. Atau di dalam inyo basuami, mancari pulo laki lain, wajib ditalak salamonyo. Mamakai istri nan baitu gayuik hukumnyo dalam Syarak, tacacek bana di nagari, layua talingo kecek urang.Mako kini Ayah ingekkan, hati-hati manjago iman. Taguah-taguah paciak tauhid, usah sumbiang, usahlah cakak. Kok bulek indak bapasagi, picaknyo indak basuduik, runciangpun indak bajipang. Walau ba’alah badai mahampeh, lauik gilo tapan mangamuak, kamudi usah dilapehkan. Hanyo Allah tampek balinduang nak, bukan dukun, bukanlah datu, bukanlah pulo tukang tanuang atau mamintak bakeh kuburan, kok kunun ka setan jo ubillih.“Iyya kanak budu wa iyya kanasta’in, kapado allah kito manyambah kapado-Nyo pulo mintak tolong”.
Nah… itulah nak, itulah pitaruah Ayah. Kok nasehat ko lah namonyo, kok pituah ka Ang katokan. Nan nyato utang ka anak lah taansua. Lain hari Ayahlansaikan.
A . . . baa Ang kini, karano hari lah laruik malam, badan latiah, mato takantuak, kito baganjua lalok dulu. Insya Allah bisuak kok lai iduik juo, disambuang guliang, ditamatkan surah.
Sagitulah da’ulu, sakian sajo. Mudah-mudahan sedikit waktu lagi akan kami susunkan Pitaruah Ayah serial ke-2. dalam format dan judul yang sama.Tak ado mukasuik manjiplak, tapi hanyo supayo kami nan mudo ko bisa dan buliah baraja…tarimo kasih pak Datuak..



Tidak ada komentar:

Posting Komentar